චීන බැලස්ටික් මිසයිල අත්හදා බැලීම: පැසිෆික් කලාපයේ මිත්‍රත්වය අවදානමක?

ජාත්‍යන්තර පුවත්

2026 ජූලි 08 — චීනය විසින් දකුණු පැසිෆික් සාගර කලාපයට එල්ල කරන ලද න්‍යෂ්ටික අවි රැගෙන යා හැකි බැලස්ටික් මිසයිල අත්හදා බැලීමක් හේතුවෙන් පැසිෆික් දූපත් රාජ්‍යයන් දැඩි නොසතුටකින් පසුවන බව වාර්තා වේ. මෙම සිදුවීම වසර ගණනාවක් තිස්සේ චීනය පැසිෆික් කලාපය තුළ ගොඩනැගූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා සහ විශ්වාසය එක්වරම බිඳ දැමීමට සමත් වූ “උපායමාර්ගික වැරදීමක්” ලෙස දේශපාලන විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.

සිදුවීමේ පසුබිම

න්‍යෂ්ටික අවි රැගෙන යා හැකි නව පරපුරේ ‘JL-3’ වර්ගයේ මිසයිලයක් ලෙස සැකකෙරෙන මෙම අත්හදා බැලීම, චීන න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සබ්මැරීනයකින් දියත් කර තිබේ.

• ගමන් මාර්ගය: මෙම මිසයිලය ඇමරිකානු මිසයිල නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන පිහිටි ගුවාම් සහ මාෂල් දූපත් පසුකරමින්, මයික්‍රොනීසියාව, නාවුරු සහ කිරිබති වැනි රටවල ආර්ථික කලාප ඔස්සේ ගමන් කර ටුවාලු රාජ්‍යයට උතුරින් මුහුදට පතිත වී ඇත.
• නීතිමය තත්ත්වය: චීනය පවසන්නේ මෙම අත්හදා බැලීම ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුකූල බවත්, කිසිදු රටකට එරෙහිව එල්ල කළ තර්ජනයක් නොවන බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, පැසිෆික් කලාපය “න්‍යෂ්ටික අවිවලින් තොර කලාපයක්” (Nuclear-Free Zone) ලෙස පවත්වා ගැනීමට එම කලාපයේ රටවල් දරන උත්සාහයට මෙය විශාල අභියෝගයක් වී තිබේ.

පැසිෆික් නායකයින්ගේ විරෝධය

මෙම අත්හදා බැලීම කෙරෙහි පැසිෆික් දූපත් සංසදයේ (Pacific Islands Forum) වත්මන් සභාපති සහ සොලමන් දූපත් අගමැති මැතිව් වේල් මහතා දැඩි විරෝධයක් පළ කර ඇත.

“චීනය සොලමන් දූපත්වල හොඳ මිතුරෙක්, නමුත් මෙය මිතුරෙකු කළ යුතු දෙයක් නොවෙයි. අපේ කලාපය තුළ කිසිදු රටක් — චීනය, ඇමරිකාව හෝ වෙනත් ඕනෑම රටක් — අවි අත්හදා බැලීම් කරනවා දකින්න අපි කැමති නැහැ. මිතුරන් වෙන්න, නමුත් අපට තර්ජනය කරන්න එපා.”

නවීන පරපුරේ මන්ත්‍රීවරුන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් පෙන්වා දෙන්නේ පැසිෆික් කලාපය නැවතත් විදේශීය හමුදා තරගකාරීත්වයක බිම්කඩක් බවට පත්වීම කිසිසේත්ම අනුමත කළ නොහැකි බවයි.