“ආර්ථික පසුබෑමක් හමුවේ මගේ ජීවිත කාලය පුරා ඉතිරි කළ මුදල් අවදානමකද?” – සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස්ගෙන් විශේෂ උපදෙස්

විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 18 (අද) — නවසීලන්තයේ වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය සහ ඉදිරියේදී ඇතිවිය හැකි ආර්ථික පසුබෑමක් (Recession) හමුවේ තම ජීවිත කාලය පුරා ඉතිරි කළ මුදල් සහ කිවිසේවර් (KiwiSaver) ඉතිරි කිරීම්වල සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳව පවතින ගැටලුවලට RNZ මුදල් වාර්තාකාරිනී සුසෑන් එඩ්මන්ඩ්ස් පිළිතුරු සපයා තිබේ.

1. ආර්ථික පසුබෑම සහ කිවිසේවර් (KiwiSaver)

තමා සතු එකම ජීවිත ඉතිරිකිරීම වන කිවිසේවර් මුදල්, ආර්ථික පසුබෑමක් නිසා අහිමි වේදැයි බියෙන් පසුවන 66 හැවිරිදි පාඨකයෙකුට පිළිතුරු දෙමින් ඇය පවසන්නේ, ආර්ථික ගැටලු ඇති වීමේ හැකියාව මත පමණක් කිවිසේවර් සැකසුම් (Settings) වෙනස් නොකළ යුතු බවයි.

• මුදල් අහිමි වීමේ බිය: ඔබගේ ගිණුමේ ශේෂය අඩුවීම දරාගත නොහැකි නම්, ඔබේ ආයෝජනය වඩාත් ආරක්ෂිත ‘Conservative’ හෝ ‘Cash’ අරමුදලකට (Fund) මාරු කිරීම සුදුසු විය හැකිය.
• ණය ගෙවීම: ඔබේ නිවාස ණය පොලියට වඩා කිවිසේවර් ලාභාංශය අඩු නම්, එම මුදල් ලබාගෙන නිවාස ණය පියවා ගැනීම පිළිබඳව සලකා බැලීම ද එක් විකල්පයකි.

2. අවදානම් සහගත ආයෝජන (Aggressive Funds)

වයස අවුරුදු 63ක පසුවන, රජයේ දීමනාවක් ලබන තැනැත්තෙකු සිය කුඩා කිවිසේවර් ශේෂය ($1500) ඉතා ආක්‍රමණශීලී (Highly Aggressive) අරමුදලක ආයෝජනය කිරීම පිළිබඳව ඇය සඳහන් කළේ, සාමාන්‍යයෙන් එම වයසේදී එවැනි අවදානමක් නිර්දේශ නොකරන බවයි. එහෙත් එම මුදල කුඩා බැවින් සහ ආයෝජකයා අවදානම ගැන දැනුවත් බැවින් එය ගැටලුවක් නොවන බව ඇය පෙන්වා දෙයි.

3. නවසීලන්තයේ සිට ඕස්ට්‍රේලියාවට සංක්‍රමණය වීම සහ විශ්‍රාම වැටුප

නවසීලන්ත ජාතිකයන් විශ්‍රාමික වයසේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ පදිංචියට යන්නේ නම්, එරට විශ්‍රාම වැටුප (Australian Age Pension) ලබා ගැනීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව ද මෙහිදී කරුණු පැහැදිලි කෙරිණි:

• සුදුසුකම්: ඕස්ට්‍රේලියානු විශ්‍රාම වැටුප ලබා ගැනීමට වයස අවුරුදු 67 සම්පූර්ණ විය යුතුය.
• ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම: දෙරට අතර පවතින ගිවිසුම අනුව, නවසීලන්තයේ පදිංචිව සිටි කාලය ද ඕස්ට්‍රේලියාවේ පදිංචි කාලය ලෙස ගණනය කළ හැකිය.
• සීමාවන්: ඔබ ලබා ගන්නා ආදායම සහ ඔබ සතු වත්කම් (Income and Assets Test) අනුව විශ්‍රාම වැටුප තීරණය වේ. ඔබ නවසීලන්තයෙන් විශ්‍රාම වැටුපක් ලබන්නේ නම්, ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ලැබෙන මුදල ඊට සාපේක්ෂව අඩු වනු ඇත.

දියත නිවුස් නිව්සීලන්ත විමසුම 🦁⚖️🌏

අපේ රටේ මූල්‍ය වෙළෙඳපොළේ යම් අස්ථාවර බවක් තිබුණත්, කොටස් වෙළෙඳපොළ තවමත් යහපත් මට්ටමක පවතින බව පෙනෙන්නට තිබේ. කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තයේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාව ද තමන්ගේ කිවිසේවර් ආයෝජන පිළිබඳව වඩාත් අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්ය. විශ්‍රාමික වියට එළඹෙන විට අවදානම් සහගත ආයෝජනවලින් (Growth/Aggressive Funds) ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී වඩාත් ස්ථාවර අරමුදල් වෙත යොමු වීම මූල්‍ය සුරක්ෂිතතාව සඳහා යෝග්‍ය බව ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ මතයයි.