අමෙරිකා-ඉරාන යුද ගින්න යළි ඇවිලෙයි: සටන් විරාමය බිඳ වැටේ, කලාපයම දැඩි අවදානමක
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 ජූලි 13 — අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් පසුගියදා ඇති කරගත් තාවකාලික සටන් විරාම ගිවිසුම “අවසන්” බව ප්රකාශ කිරීමත් සමඟ, මැදපෙරදිග කලාපයේ යළිත් මහා පරිමාණ යුද්ධයක් ඇවිලී තිබේ. අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර සිදු වූ දැවැන්ත මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර හුවමාරුව හේතුවෙන් ගල්ෆ් කලාපයේ උණුසුම උපරිම මට්ටමට පැමිණ ඇත.
යුද තත්ත්වයේ වත්මන් තත්ත්වය
- අමෙරිකානු ප්රතිප්රහාර: හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ වාණිජ නෞකාවලට ඉරානය එල්ල කළ ප්රහාරවලට ප්රතිචාර වශයෙන්, අමෙරිකානු මධ්යම බලඇණිය (CENTCOM) විසින් ඉරානයේ ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති, මිසයිල ගබඩා සහ නාවික කඳවුරු ඇතුළු මිලිටරි ඉලක්ක 90කට අධික සංඛ්යාවක් ඉලක්ක කර ප්රහාර දියත් කර ඇත.
- සිවිල් ඉලක්කවලටත් පහර: ඉරාන මාධ්ය වාර්තා කරන්නේ, අමෙරිකානු ප්රහාර බුෂෙහ්ර් (Bushehr) න්යෂ්ටික බලාගාර කලාපය, බන්ඩර් අබ්බාස් (Bandar Abbas) වරාය නගරය සහ සිවිල් ජනාවාස ද ඉලක්ක කර ඇති බවයි.
- ඉරානයේ ප්රතිචාර: තමන්ට එල්ල වූ ප්රහාර හෙළා දකින බව ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශය පවසයි. ඊට ප්රතිචාර ලෙස බහරේනය සහ කුවේටය වැනි රටවල පවතින අමෙරිකානු හමුදා කඳවුරු ඉලක්ක කරමින් ඉරානය මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
ගිවිසුම බිඳ වැටීම සහ ගෝලීය බලපෑම
පසුගිය මාසයේ අත්සන් කරන ලද අමෙරිකා-ඉරාන අතුරු ගිවිසුම මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී ඇත. ඉරානයේ ප්රධාන සාකච්ඡාකරු මොහොමඩ් බාකර් කලීබාෆ් පවසන්නේ, “ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වල යුගය අවසන්” බවත්, තම පොරොන්දු කඩකිරීමේ වන්දිය ගෙවීමට සිදුවන බවත්ය.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ඉරානය විසින් අවහිර කිරීම හේතුවෙන් ලෝක බලශක්ති මිල සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය ගෝලීය උද්ධමනය තවදුරටත් උග්ර කිරීමට හේතු වන බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. පෙබරවාරි 28 වැනිදා ආරම්භ වූ මෙම යුද ගැටුම් මේ වන විට මැදපෙරදිග පමණක් නොව, ගෝලීය ආර්ථිකයටද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරමින් පවතී.
