කර්මාඩෙක් ප්රදේශයේ ඇති වූ රික්ටර් මාපකයේ 6.2 ක ප්රබල භූමිකම්පාවක් දහස් සංඛ්යාත පිරිසකට දැනේ – පසුව ‘භූත භූමිකම්පාවක්ද’ වාර්තා වේ!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 06 —බුධදා රාත්රී 7:43 ට කර්මාඩෙක් ආගාධය (Kermadec trench) ආසන්නයේ කිලෝමීටර් 100 ක ගැඹුරකදී සිදුවූ රික්ටර් මාපකයේ 6.2 ක ප්රබල භූමිකම්පාවක් නැගෙනහිර කේප් (East Cape) සිට වෙලින්ටන් දක්වා දහස් සංඛ්යාත පිරිසකට තදින් දැනී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ජියෝනෙට් (GeoNet) ස්වයංක්රීය පද්ධතිය විසින් එය “දැන ගැනීමට නොහැකි තරම් කුඩා” (unnoticeable) එකක් ලෙස වර්ග කර තිබීම විශේෂත්වයකි.
1. භූමිකම්පාව පුළුල් ප්රදේශයකට දැනීමට හේතුව
- දැනුම් දීම් 3494ක්: ව්හාකටානේ (Whakatāne) සිට කිලෝමීටර් 560 ක් උතුරු-නැගෙනහිරින් හටගත් මෙම භූමිකම්පාව සම්බන්ධයෙන් පුරවැසියන්ගෙන් දැනුම් දීම් 3494 ක් ලැබී ඇත.
- ගැඹුර සහ පිහිටීම: සාමාන්යයෙන් කිලෝමීටර් 500 කට වඩා දුරින් සිදුවන භූමිකම්පා මිනිසුන්ට දැනෙන්නේ නැත. නමුත්, පැසිෆික් තැටිය (Pacific Plate) ආශ්රිත ප්රබල පාෂාණ තට්ටුවක් හරහා භූමිකම්පා තරංග ගමන් කිරීම නිසා ශක්තිය වැඩිදුරටත් සංරක්ෂණය වී රට පුරා පැතිරී ගොස් ඇති බව පෘථිවි විද්යා නවසීලන්ත (Earth Sciences NZ) ආයතනය පැහැදිලි කරයි.
- වචන භාවිතය පිළිබඳ අවධානය: ජියෝනෙට් පද්ධතිය විසින් අවම ಕಂಪන තත්ත්වයන් හැඳින්වීමට භාවිතා කරන ‘unnoticeable’ (දැන ගැනීමට නොහැකි) යන වචනය සම්බන්ධයෙන් ජනතාවගෙන් පැමිණිලි ලැබී ඇති බැවින්, එම යෙදුම වෙනස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් සලකා බලමින් සිටින බව ඔවුන් සඳහන් කළහ.
2. ‘භූත භූමිකම්පාවක්’ (Ghost Quake) හටගැනීම
- ඩැනෙවර්කි අසල ව්යාජ වාර්තාවක්: ප්රධාන භූමිකම්පාවෙන් මිනිත්තු තුනකට පසු, ඩැනෙවර්කි (Dnevirke) ප්රදේශයට ආසන්නයේ රික්ටර් මාපකයේ 4.6 ක ප්රබලත්වයෙන් යුත් වෙනත් භූමිකම්පාවක් වාර්තා වූ බව ජියෝනෙට් පද්ධතිය පෙන්වූ නමුත්, පසුව විශ්ලේෂකයන් තහවුරු කළේ එය කිසිසේත්ම සිදු නොවූ ‘භූත භූමිකම්පාවක්’ (Ghost quake) බවයි.
- පද්ධතියේ තාක්ෂණික දෝෂයක්: දුර බැහැර ප්රදේශයකින් පැමිණෙන ප්රබල භූමිකම්පා තරංගවල ප්රාථමික (P) සහ ද්විතීයික (S) තරංග පැමිණීමේ කාල පරතරය පද්ධතිය විසින් වැරදියට වටහා ගැනීම නිසා, එය වෙනත් නව භූමිකම්පා ලෙස ව්යාජ ලෙස සටහන් කර ගැනීම මෙයට හේතු වී ඇත.
