කිවිසේවර් මුදල් ලැබෙන තෙක් ප්රමාද වීමෙන් සාමාන්ය ජනතාව දැඩි අසීරුවක
විශේෂ මූල්ය සහ පාරිභෝගික පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඕක්ලන්ඩ් — 2026 මැයි 03 — පවතින ආර්ථික පීඩනය හමුවේ කිවිසේවර් (KiwiSaver) මූල්ය දුෂ්කරතා අයදුම්පත් (Hardship Withdrawals) සංඛ්යාව විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඒවා සැකසීමට සති කිහිපයක් ගත වීම නිසා ජනතාවට ඉහළ පොලී සහ දඩ මුදල් ගෙවීමට සිදුව තිබේ.
1. ප්රමාදය නිසා සිදුවන මූල්ය හානිය
- අමතර පොලී: නිවාස ණය වාරික ගෙවීමට නොහැකිව ලුහුබැඳීමේ (arrears) පසුවන අයෙකුට, සාමාන්ය පොලියට අමතරව 5%ක දඩ පොලියක් ගෙවීමට සිදුවන බව වාර්තා වේ.
- අයදුම්පත් පිරී ඉතිරී යාම: කිවිසේවර් සේවා සපයන්නන් වෙත ගලා එන අයදුම්පත් ප්රමාණය ඉහළ යාම නිසා, ඒවා පරීක්ෂා කිරීමට පමණක් සති කිහිපයක් ගත වේ.
- ණය පියවීමට නොහැකි වීම: මුදල් ලැබෙන විට සිදු වී ඇති ප්රමාදය නිසා එකතු වී ඇති දඩ මුදල් සහ පොලිය, ලබා දෙන කිවිසේවර් මුදලට සමාන වන අවස්ථා ද පවතී.
2. අයදුම් කිරීමේදී ඇති බාධා
- තොරතුරු හුවමාරුව: අවශ්ය සියලු දත්ත ලබා දුන්නද, සේවා සපයන්නන් සහ පාරිභෝගිකයින් අතර සිදුවන ප්රශ්නෝත්තර හුවමාරුව නිසා ක්රියාවලිය තවදුරටත් ප්රමාද වේ.
- අවශ්ය ලේඛන: පසුගිය මාස තුනක බැංකු ප්රකාශන, ඉඩම් හිමියන්ගේ ලිපි, සහ විදුලිය, දුරකථන වැනි බිල්පත් ගෙවීමට ඇති බවට වූ නිල ලේඛන ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
- පොලී අනුපාත: නිවාස ණය හිමියන් හිඟ මුදල් පවතින විට අඩු ස්ථාවර පොලී අනුපාත (fixed rates) ලබා ගැනීමට ඉඩ නොදෙන අතර, ඔවුන්ට ඉහළ පාවෙන පොලී අනුපාත (floating rates) යටතේම ගෙවීමට සිදු වේ.
3. මූල්ය විශේෂඥ උපදෙස්
- මූල්ය උපදේශකයෙකුගේ සහාය: මෙවැනි අයදුම්පතක් යොමු කිරීමට පෙර මූල්ය උපදේශකයෙකු (Financial Mentor) හමුවීමෙන් අනවශ්ය ප්රමාදයන් මඟහරවා ගැනීමට සහ වෙනත් විකල්ප පිළිබඳව දැනුවත් වීමට හැකියාව ලැබේ.
- වගකීම් සහගත ණය දීම: ණය හිමියන් පවතින මූල්ය අර්බුදය පිළිබඳව මීට වඩා නම්යශීලී විය යුතු බවත්, වගකීම් සහගත ණය දීමේ සංග්රහය (Responsible Lending Code) අනුව කටයුතු කළ යුතු බවත් ක්ෂේත්රයේ ප්රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
කිවිසේවර් යනු අනාගත ආරක්ෂාව සඳහා වන ඉතිරියක් වුවද, වර්තමානයේ පවතින ජීවන වියදම හමුවේ එය අවසාන විකල්පය ලෙස භාවිතා කිරීමට බොහෝ දෙනෙකුට සිදුව ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි මුදල් ලබා ගැනීමේදී ඇතිවන පරිපාලනමය ප්රමාදයන් නිසා පුද්ගලයෙකු තවදුරටත් ණය උගුලක සිරවීම කනගාටුදායක තත්ත්වයකි. රජය සහ මූල්ය ආයතන එක්ව මෙම ක්රියාවලිය මීට වඩා කඩිනම් කිරීමට පියවර ගත යුතුය.
