මැදපෙරදිග යළිත් මහා යුද බියක: ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය මේ සතියේ ඉරානයට දැවැන්ත ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමට සූදානම් වෙයි!
විශේෂ ජාත්යන්තර දේශපාලන සහ යුද පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 18 (කොළඹ) — මැදපෙරදිග කලාපය මුළුමනින්ම ගිනිබත් කරමින් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය එක්ව ඉදිරි දින කිහිපය තුළ ඉරානයට එරෙහිව දැවැන්ත ප්රහාර මාලාවක් ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වන බව ලොව ප්රකට ‘නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්’ (The New York Times) පුවත්පත උපුටා දක්වමින් ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා කරයි. මෙම ප්රහාර බොහෝ දුරට මෙම සතිය තුළදීම ආරම්භ වනු ඇති බවට එම වාර්තා අනතුරු අඟවයි.
පසුගිය අප්රේල් මාසයේදී පාකිස්තානයේ රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත් වීම මත ඇති කරගත් තාවකාලික සටන් විරාමයෙන් (Ceasefire) පසුව, ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය ඉරානය ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙවැනි මහා පරිමාණ යුදමය සූදානමක් සිදුකරන ප්රථම අවස්ථාව මෙය වේ.
ගල්ෆ් කලාපය කැළඹූ මෙම නවතම යුදමය තත්ත්වය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයට එල්ල වූ න්යෂ්ටික බලාගාර ප්රහාරයේ සවිස්තරාත්මක වාර්තාව මෙන්න:
1. ට්රම්ප්ගේ යෝජනා ඉරානය ප්රතික්ෂේප කරයි — ආරක්ෂක ලේකම්ගෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්
ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් (Donald Trump) මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් මෑතකදී ප්රකාශ කළේ, වත්මන් අර්බුදය විසඳීම සඳහා ඇමෙරිකාව ඉදිරිපත් කළ සියලුම සාමකාමී යෝජනා ඉරානය විසින් මුළුමනින්ම ප්රතික්ෂේප කර ඇති බවයි. ඉරාන පාලනය මුලින් යෝජනාවලට එකඟතාව පළ කර පසුව ඒවා කූට ලෙස ප්රතික්ෂේප කරන බවට ජනාධිපති ට්රම්ප් චෝදනා කළේය.
මේ අතර, ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් (Secretary of Defense) පීට් හෙග්සෙත් (Pete Hegseth) පසුගිය සතියේ නිල ප්රකාශයක් කරමින් කියා සිටියේ, අවශ්ය ඕනෑම මොහොතක ඉරානයට දැඩි ප්රහාරයක් එල්ල කිරීම සඳහා ඇමෙරිකානු සන්නද්ධ බලකායන් (US Military) උපරිම සූදානමකින් පසුවන බවයි.
2. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ‘බරකා’ (Barakah) න්යෂ්ටික බලාගාරයට ඩ්රෝන ප්රහාරයක්!
මැදපෙරදිග දැඩි නොසන්සුන්තාවයක් මතු කරමින්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ (UAE) පිහිටි සුප්රකට ‘Barakah’ න්යෂ්ටික බලාගාරය ඉලක්ක කර ගනිමින් අභිරහස් ඩ්රෝන ප්රහාරයක් (Drone Attack) එල්ල වී ඇති බව අබුඩාබි බලධාරීහු තහවුරු කරති. ප්රහාරය හේතුවෙන් බලාගාර පරිශ්රයේ දැවැන්ත ගින්නක් හටගෙන තිබේ.
- සිදුවූ හානිය: අබුඩාබි මාධ්ය කාර්යාලය ප්රකාශ කළේ, පුපුරණ ද්රව්ය රැගත් මෙම ඩ්රෝන යානය බලාගාරයේ අභ්යන්තර ආරක්ෂක කලාපයට පිටතින් පිහිටි අතිරේක විදුලි ජනක යන්ත්රයක (Generator) ගැටී පුපුරා ගොස් ඇති බවයි.
- න්යෂ්ටික අවදානමක් නැහැ: වාසනාවකට මෙන්, මෙම ප්රහාරයෙන් බලාගාරයේ ප්රධාන මෙහෙයුම් කටයුතුවලට හෝ එහි විකිරණ ආරක්ෂණ මට්ටම්වලට (Radiation safety levels) කිසිදු බලපෑමක් සිදුවී නොමැති අතර කිසිවෙකුටත් තුවාල සිදුවී නොමැත. ජාත්යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සිය (IAEA) ප්රකාශ කර සිටියේ තමන් මේ පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවන බවයි.
3. ප්රහාරය පිටුපස ඉරානය සිටිනවාද?
මෙම න්යෂ්ටික බලාගාර ප්රහාරයේ වගකීම මෙතෙක් කිසිදු පාර්ශවයක් නිල වශයෙන් භාරගෙන නැත. කෙසේ වෙතත්, තමන්ගේ බලශක්ති මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉරානය වරින් වර ප්රහාර එල්ල කරන බවට එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය මීට පෙරද චෝදනා කර තිබුණි.
පසුගිය පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය එක්ව ඉරානයට එල්ල කළ මූලික ප්රහාරවලින් පසුව මෙම කලාපීය යුද්ධය ආරම්භ විය. එතැන් සිට ඉරානය විසින් ඇමෙරිකානු හමුදා කඳවුරු (US Military Bases) පිහිටුවා ඇති එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ඇතුළු ගල්ෆ් කලාපයේ රටවල (Gulf Countries) සිවිල් සහ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කරනු ලබයි.
විශේෂයෙන්ම, ලෝක තෙල් ප්රවාහනයේ ප්රධානතම මාර්ගය වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) ඉරාන තර්ජනවලින් මුදාගෙන විවෘතව තැබීම සඳහා ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් දැවැන්ත නාවික මෙහෙයුමක් (Naval Operation) ප්රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු, UAE රාජ්යයට එල්ල වන මෙවැනි ප්රහාරයන් ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.
දියත නිවුස් ජාත්යන්තර විවරණය 🦁⚖️🌏
මැදපෙරදිග කලාපය මේ වන විට පවතින්නේ තෙවන ලෝක යුද්ධයක (World War III) මුවවිටකය. පසුගිය අප්රේල් මාසයේ ඇති කරගත් සටන් විරාමය හුදෙක් දෙපාර්ශවයම ආයුධ සන්නද්ධ වීමට ලබාගත් විවේක කාලයක් පමණක් බව දැන් පැහැදිලි වේ. ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පාලනය යටතේ ඇමෙරිකාව වඩාත් ආක්රමණශීලී විදේශ ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් සිටින අතර, පීට් හෙග්සෙත් වැනි දැඩි මතධාරීන් ආරක්ෂක අංශ මෙහෙයවීම ඉරානයට සෘජුවම බලපා ඇත.
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ‘බරකා’ න්යෂ්ටික බලාගාරයට එල්ල වූ ප්රහාරය, ඉරානය විසින් ඇමෙරිකාවට සහ එහි මිත්ර රටවලට ලබාදුන් බරපතළ අනතුරු ඇඟවීමකි. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ බලය ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව අතට ගැනීමට යාමට ප්රතිචාර ලෙස ගල්ෆ් කලාපයේ සමස්ත ලෝක තෙල් සැපයුමම අඩාල කිරීමේ හැකියාව තමන්ට ඇති බව ඉරානය ප්රායෝගිකව පෙන්වා දී තිබේ. මෙම සතියේ ඇමෙරිකා-ඊශ්රායල ප්රහාර මාලාව ක්රියාත්මක වුවහොත්, ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල (Crude Oil Prices) අහස උසට පැනීමත් සමඟ නවසීලන්තය, ශ්රී ලංකාව ඇතුළු මුළු ලෝකයටම දැවැන්ත ආර්ථික කඩාවැටීමකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත.
