2026 ජූලි 13 — පසුගිය සති අන්තයේ අත්විඳි අධික ශීත කාලගුණයෙන් පසු, නවසීලන්තය පුරා උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේ ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කරන බව කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (MetService) නිවේදනය කරයි.

පසුගිය ශීතලම වාර්තාව

පසුගිය ඉරිදා උදෑසන වසරේ ශීතලම උදෑසන ලෙස වාර්තා විය. රටේ විවිධ ගුවන් තොටුපළවල වාර්තා වූ අවම උෂ්ණත්වයන්:

• ටෙකාපෝ විල (Lake Tekapo): -12.5°C
• මවුන්ට් කුක් (Mount Cook): -11.5°C
• ටවුපෝ (Taupo): -4.2°C
• ක්‍රයිස්චර්ච් (Christchurch): -3.8°C
• ඕක්ලන්ඩ් (Auckland): 2.5°C

සතියේ කාලගුණ වෙනස්කම්

මෙම සතියේදී උතුරුදිග සුළං තත්ත්වයන් ශක්තිමත් වීමත් සමඟ උෂ්ණත්වය ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

• උණුසුම් දින: අඟහරුවාදා ක්‍රයිස්චර්ච්හි උෂ්ණත්වය 17°C දක්වාත්, බදාදා නේපියර්, හේස්ටිංස් සහ වන්ගනුයි ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය 19°C දක්වාත් ඉහළ යා හැකි බව අනාවැකි පළ වේ.
• අනතුරු ඇඟවීම්: වෙස්ට්ලන්ඩ් කඳුකරයට අධික වර්ෂාපතනයක් සහ කැන්ටබරි කඳුකරයට ප්‍රබල සුළං තත්ත්වයන් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.
• ගමන් බිමන්: පාසල් නිවාඩු සමයේ දෙවන සතියේ වියළි කාලගුණයක් බලාපොරොත්තු වන අයට රටේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට සංචාරය කිරීම වඩාත් සුදුසු බව කාලගුණ විද්‍යාඥ මයිකල් පෝලි මහතා පවසයි.

2026 ජූලි 12 — දිවයිනේ උෂ්ණත්වය යළිත් වරක් ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, අද (12) දින දිවයිනේ උපරිම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 38.0ක අගයක් ගෙන ඇති බවත් කාලගුණවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව නිවේදනය කරයි.

උණුසුම්ම ප්‍රදේශ

කාලගුණවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්තවලට අනුව, දවසේ වැඩිම උෂ්ණත්වය වාර්තා වී ඇත්තේ පහත ප්‍රදේශවලිනි:

• පොතුවිල්: සෙල්සියස් අංශක 38.0 (දිවයිනේ වැඩිම උෂ්ණත්වය).
• පොලොන්නරුව: සෙල්සියස් අංශක 37.2 (දෙවන වැඩිම උෂ්ණත්වය).

උණුසුම් කාලගුණ තත්ත්වය හේතුවෙන් මහජනතාව දැඩි අවධානයෙන් සිටිය යුතු බව කාලගුණ විද්‍යාඥයින් අවධාරණය කරයි.

මහජනතාව සඳහා උපදෙස්

උණුසුම් කාලගුණ තත්ත්වයක් පවතින අවස්ථාවලදී පහත කරුණු පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන ලෙස සෞඛ්‍ය අංශ උපදෙස් ලබා දෙයි:

• ජලය පානය: ශරීරයේ ජල මට්ටම පවත්වා ගැනීමට නිතර ජලය පානය කරන්න.
• සෘජු හිරු එළිය: විශේෂයෙන් දහවල් 11 සිට පස්වරු 3 දක්වා කාලය තුළ සෘජු හිරු එළියට නිරාවරණය වීම හැකිතාක් අවම කරන්න.
• ඇඳුම් පැළඳුම්: සැහැල්ලු සහ ලා පැහැති කපු ඇඳුම් භාවිතයට හුරු වන්න.

2026 ජූලි 08 — නවසීලන්තයේ දකුණු දූපතේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට පසුගිය දින කිහිපය තුළ ඇද හැලුණු අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් ගංවතුර සහ නායයෑම් රැසක් වාර්තා වී ඇති අතර, කයිකෝරා (Kaikōura) සහ වයිටාකි (Waitaki) දිස්ත්‍රික්කවල හදිසි තත්ත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.

ප්‍රධාන තත්ත්වයන් සහ බලපෑම්:

• නායයෑම් සහ ඉවත් කිරීම්: ඔආමරු (Oamaru) සහ ඩනෙඩින් (Dunedin) ප්‍රදේශවල නායයෑම් හේතුවෙන් නිවාස කිහිපයක පදිංචිකරුවන් හදිසි ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.
• කයිකෝරා දරුණුතම හානිය: සමස්ත අර්බුදයේදී වැඩිම බලපෑමක් එල්ල වී ඇත්තේ කයිකෝරා ප්‍රදේශයටයි. එහි මාර්ග සහ පාලම් පද්ධතිවලට දැඩි හානි සිදුව ඇති බව අහස් ගවේෂණවලින් තහවුරු වී ඇත.
• මාර්ග අවහිරතා: කයිකෝරා සහ වයිපාරා (Waipara) අතර 1 වන මහා මාර්ගය (SH1) දැඩි ලෙස හානි වී ඇති බැවින් එය තවදුරටත් දින කිහිපයක් වසා තැබෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, කයිකෝරා උතුරු දෙසින් මාර්ගය අද පස්වරුවේ සිට විවෘත කිරීමට නියමිතයි.
• ජල ගැටලුව: කයිකෝරා දිස්ත්‍රික් සභාව විසින් ප්‍රදේශවාසීන් සඳහා “ජලය උණු කර භාවිත කිරීමේ” (Boil water notice) නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබේ.
• හුදකලා වූ ප්‍රජාවන්: මාල්බරෝ (Marlborough) ප්‍රදේශයේ ඇතැම් ගොවිපළවල් සහ ප්‍රජාවන් මාර්ග හානිවීම් හේතුවෙන් හුදකලා වී ඇති අතර ඔවුන්ට සහන සැලසීමේ කටයුතු සිදුවේ.

නිල උපදෙස්:

හදිසි කළමනාකරණ අමාත්‍ය මාර්ක් මිචෙල් මහතා ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ ගංවතුර සහිත ප්‍රදේශවලින් ඈත්ව සිටින ලෙසත්, පෞද්ගලික ආරක්ෂාව පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කරන ලෙසත්ය. වෙලින්ටන් සහ වයිමරාපා (Wairarapa) ප්‍රදේශවලට තවදුරටත් අධික වර්ෂාව සහ තද සුළං බලාපොරොත්තු වන බැවින් එම ප්‍රදේශවාසීන්ට නිවෙස් තුළම රැඳී සිටින ලෙස උපදෙස් දී ඇත.

2026 ජූලි 07 — නවසීලන්තයේ කයිකෝරා (Kaikōura) දිස්ත්‍රික්කයේ කෝවායි (Kōwhai) ගඟ පිටාර ගැලීම හේතුවෙන් එම ප්‍රදේශය සඳහා හදිසි තත්ත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. අධික වර්ෂාවත් සමඟ ඇතිවූ මෙම තත්ත්වය 1993 වසරේ ඇතිවූ විනාශකාරී ගංවතුර තත්ත්වයට සමාන විය හැකි බවට බලධාරීන් සහ ප්‍රදේශවාසීන් අනතුරු අඟවයි.

ප්‍රධාන කරුණු:

• හදිසි ඉවත් කිරීම්: කයිකෝරා හි වෙස්ට් එන්ඩ් (West End), ග්‍රීන් ලේන් (Green Lane) සහ ලඩ්ස්ටෝන් පාර (Ludstone Road) ඇතුළු ප්‍රදේශවල ජනතාවට වහාම උස් බිම් වෙත යන ලෙස උපදෙස් දී ඇත. රෙඩ් ස්වම්ප් (Red Swamp) උඩු ප්‍රදේශයේ ද ඉවත් කිරීම් මේ වන විට සිදුවේ.
• ආරක්ෂිත මධ්‍යස්ථාන: මේ වන විට පුද්ගලයන් 130කට වැඩි පිරිසක් ටකාහංගා මාරේ (Takahanga Marae) හි ආරක්ෂිතව රැඳී සිටින අතර, අමතර නවාතැන් පහසුකම් සඳහා ස්මාරක ශාලාව (Memorial Hall) පස්වරු 5 සිට විවෘත කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.
• මාර්ග වසා දැමීම: කැන්ටබරි සහ මාල්බරෝ අතර 1 වන ජාතික මහාමාර්ගය (State Highway 1) වසා දමා ඇති අතර, මාල්බරෝ කලාපයේ මාර්ග දුසිමකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ගංවතුර, පස් කඳු කඩා වැටීම් සහ ගස් කඩා වැටීම් හේතුවෙන් අවහිර වී ඇත.

අනතුරු ඇඟවීම්

• මාල්බරෝ සහ කැන්ටබරි කලාප සඳහා රතු පැහැති වර්ෂා අනතුරු ඇඟවීම් (Red Rain Warning) නිකුත් කර ඇති අතර, පැයකට මිලිමීටර් 25ක වර්ෂාපතනයක් ලැබිය හැකි බව කාලගුණ විද්‍යා අංශ පවසයි.
• දකුණු දූපතේ තවත් ප්‍රදේශ කිහිපයක් සඳහා තැඹිලි වර්ණ අනතුරු ඇඟවීම් ක්‍රියාත්මක වේ.

ප්‍රදේශවාසීන්ගේ අත්දැකීම්

1993 වසරේ ඇතිවූ ගංවතුර තත්ත්වයෙන් පීඩාවට පත් වූ ජැනිස් ඩ්‍රීවර් මහත්මිය පවසන්නේ, වර්තමාන තත්ත්වය එදා මෙන්ම බිහිසුණු බවයි. කෙසේ වෙතත්, එදා මෙන් නොව අද දින පෙර අනතුරු ඇඟවීම් ලැබීම ජනතාවගේ ආරක්ෂාවට විශාල පිටිවහලක් වී ඇති බව ඇය පවසයි.

2026 ජූලි 06 (ඔවාරු) — නවසීලන්තයේ දකුණු දූපතේ වයිටාකි දිස්ත්‍රික්කය ඇතුළු ප්‍රදේශ කිහිපයකට බලපා ඇති දැඩි අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වය හේතුවෙන් එම ප්‍රදේශයට හදිසි තත්ත්වයක් (State of Emergency) ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. පසුගිය රාත්‍රියේ ඇදහැළුණු අධික වර්ෂාවත් සමඟ ඇති වූ හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් නිසා ඔවාරු (Oamaru) නගරයේ නිවාස සහ ව්‍යාපාරික ස්ථාන රැසක් ජලයෙන් යටවී ඇත.

පවතින තත්ත්වය

පැය දෙකක කෙටි කාලයක් තුළ මිලිමීටර් 37ක පමණ විශාල වර්ෂාපතනයක් ඇදහැලීමෙන් මෙම හදිසි ගංවතුර තත්ත්වය උද්ගත වී ඇති බව වයිටාකි දිස්ත්‍රික් සභා ආරංචි මාර්ග පවසයි. මෙම කාලගුණික විපර්යාසය හේතුවෙන් පුද්ගලයින් 20 දෙනෙකුට අධික පිරිසක් ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත ස්වෙච්ඡාවෙන් ඉවත් වී ඇති අතර, ඔවුන් සඳහා ‘නෙට්වර්ක් වයිටාකි ඉවෙන්ට් සෙන්ටර්’ හි විශේෂ මධ්‍යස්ථානයක් ද ස්ථාපිත කර ඇත.

මාර්ග සහ ප්‍රවාහන බාධා

දරුණු ගංවතුර සහ හිම පතනය හේතුවෙන් දකුණු දිවයිනේ ප්‍රධාන මාර්ග රැසක් තාවකාලිකව වසා දමා තිබේ. විශේෂයෙන්ම:

• SH1 මාර්ගය: ඔවාරු සහ ග්ලෙනාවි අතර කොටස වසා දමා ඇත.
• SH83 මාර්ගය: වයිටාකි සහ ජෝර්ජ්ටවුන් අතර කොටස වසා දමා ඇත.
• අනෙකුත් ප්‍රධාන මාර්ග ද හිම පතනය සහ ගංවතුර හේතුවෙන් අවදානම් මට්ටමක පවතී.

කාලගුණ විද්‍යා අනතුරු ඇඟවීම්

නවසීලන්ත කාලගුණ විද්‍යා සේවය (MetService) විසින් මාල්බරෝ සහ කැන්ටබරි කලාප සඳහා ‘රතු’ (Red) අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥාවක් නිකුත් කර තිබේ. ජූලි 06 වැනිදා පස්වරු 4:00 සිට ජූලි 08 වැනිදා අලුයම 3:00 දක්වා පවතින මෙම කාලය තුළ මිලිමීටර් 400ක් දක්වා වර්ෂාපතනයක් ලැබිය හැකි බවට අනාවැකි පළ වේ. එම ප්‍රදේශවල ජනතාවට කඩිනමින් ආරක්ෂිත පියවර ගන්නා ලෙසත්, අවශ්‍යතාවයකින් තොරව ගමන් බිමන් සීමා කරන ලෙසත් බලධාරීන් දැනුම් දෙයි.

2026 ජූලි 06 (කොළඹ) — ලොව පුරා උණුසුම් කාලගුණයක් ඇති කිරීමට හේතුවන ‘එල් නිනෝ’ (El Niño) සංසිද්ධිය, ජූලි මාසයේ සිට සැප්තැම්බර් මාසය දක්වා කාලය තුළ වඩාත් තීව්‍ර වීමට ඉඩ ඇති බව ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංගමය (WMO) අනාවැකි පළ කරයි.

මෙවර ‘එල් නිනෝ’ තත්ත්වය තුන්වැනි උපරිම මට්ටමට (දැඩි මට්ටම) වර්ගීකරණය කර තිබීම විශේෂත්වයකි. මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර පැසිෆික් සාගර කලාපයේ මුහුදු පෘෂ්ඨයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 1.5°C සිට 2.0°C දක්වා ඉහළ යාම මෙයින් අදහස් කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකාවට එල්ල විය හැකි බලපෑම්

සමකයට ආසන්න රටක් වන ශ්‍රී ලංකාවට මෙම කාලගුණික රටාවෙන් සෘජු බලපෑම් එල්ල වේ:

• කෘෂිකාර්මික අර්බුද: වී සහ අනෙකුත් බෝග වගාවන්ට අවශ්‍ය ජලය හිඟවීම හේතුවෙන් අස්වැන්න අඩු විය හැකිය.
• බලශක්ති අභියෝග: ප්‍රධාන ජලාශවල ජල මට්ටම වේගයෙන් පහත වැටීම නිසා ජල විදුලි උත්පාදනය අඩාල වීමේ අවදානමක් පවතී.
• සෞඛ්‍ය අවදානම්: අධික උෂ්ණත්වය හේතුවෙන් විජලනය (Dehydration), සූර්යතාපය (Heat stroke) සහ උණ රෝග ව්‍යාප්තියේ ප්‍රවණතාව වැඩි වේ.

වඩාත් දරුණු වීමට හේතුව

සාමාන්‍යයෙන් වසර 2ක් හෝ 7ක් අතර කාලයකට වරක් ස්වභාවිකව ඇතිවන මෙම දේශගුණික රටාව, මාස 9 සිට වසරක් දක්වා පැවතිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, පරිසර විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ ගෝලීය දේශගුණික විපර්යාස සහ මිනිසා විසින් සිදුකරන හරිතාගාර වායු විමෝචනය හේතුවෙන්, මෙවර ‘එල් නිනෝ’ තත්ත්වයන්ගේ දරුණුකම පෙරට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

2026 ජූලි 06 (ගුවාම්) — පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටි අමෙරිකානු දූපත් කලාපයන් වන ගුවාම් සහ උතුරු මරියානා දූපත් වෙත ‘Bavi’ නමැති අතිශය දරුණු සුළි කුණාටුව කඩා වැදීමට නියමිත බව කාලගුණ විද්‍යා අංශ අනතුරු අඟවයි. මෙම තත්ත්වය හමුවේ දූපත් වැසියන් ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා ඉවත් කිරීමේ හදිසි මෙහෙයුම් මේ වන විටත් ක්‍රියාත්මක කෙරෙමින් පවතී.

කුණාටුවේ විනාශකාරී බලපෑම

අමෙරිකානු ජාතික කාලගුණ සේවය පුරෝකථනය කරන පරිදි, මෙම කුණාටුව අද (06) උදෑසන වන විට ගොඩබිමට කඩා වැදීමට නියමිතය.

• සුළඟේ වේගය: පැයට කිලෝමීටර් 257ක පමණ අතිශය දරුණු සුළඟක් අපේක්ෂා කෙරේ.
• මුහුදු රළ: මුහුදු රළ මීටර් 11ක් වැනි අසාමාන්‍ය උසකට ඉහළ යා හැකි බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
• ගංවතුර: ධාරාණිපාත වර්ෂාව හේතුවෙන් දූපත්වල ව්‍යසනකාරී ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇතිවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.

ගුවාම් දූපතේ වෙසෙන ලක්ෂ එකහමාරකට අධික ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් ආරක්ෂිත කඳවුරු වෙත යොමු කර ඇති අතර, පාසල් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් විවෘත කළ සහන කඳවුරු 5ක් දැනටමත් පිරී ගොස් ඇත.

විද්‍යාත්මක පසුබිම

අමෙරිකානු නාවික හමුදාවේ ඒකාබද්ධ ටයිෆූන් අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානය පෙන්වා දෙන්නේ, ‘Bavi’ යනු 4 වැනි හෝ 5 වැනි ගණයේ සුළි කුණාටුවකට සමාන විනාශකාරී බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි ඉතා ප්‍රබල කුණාටුවක් බවයි. විද්‍යාඥයින් පවසන්නේ ගෝලීය දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් මුහුදු මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ සක්‍රීය ‘එල් නිනෝ’ තත්ත්වය මෙවැනි දරුණු කුණාටු ඇති වීමට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇති බවයි.

ගතවූ දශකය තුළ අමෙරිකානු කලාපයට කඩා වැදුණු 11 වැනි දරුණුතම කුණාටුව මෙය වන අතර, බලධාරීන් වැසියන්ට පවසා ඇත්තේ කුණාටුවේ කේන්ද්‍රය පැමිණීමට පැය 8-10කට පෙර සිටම අතිශය විනාශකාරී කාලගුණික තත්ත්වයන් බලාපොරොත්තු විය යුතු බවයි.

2026 ජූලි 05 (නවසීලන්තය) — නවසීලන්තයේ දකුණු දූපතේ වෙරළබඩ ඩියුනඩින් (Dunedin) සහ ක්ලූතා (Clutha) ප්‍රදේශ සඳහා කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (MetService) විසින් ඉතා ඉහළ අනතුරු ඇඟවීමක් වන ‘රතු මට්ටමේ’ (Red Warning) වැසි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් ගංවතුර තත්ත්වයන් සහ නායයෑම් ඇතිවීමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බව බලධාරීන් අනතුරු අඟවයි.

පවතින කාලගුණික තත්ත්වය:

• රතු මට්ටමේ වැසි අනතුරු ඇඟවීම: ඩියුනඩින් සහ ක්ලූතා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ සඳහා මෙම අනතුරු ඇඟවීම ඉරිදා මධ්‍යහ්නයේ සිට සඳුදා පෙරවරු 9.00 දක්වා ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම කාලය තුළ මිලිමීටර් 80 සිට 120 දක්වා වර්ෂාපතනයක් අපේක්ෂා කෙරේ. සාමාන්‍යයෙන් ජූලි මස පුරාම ලැබෙන වර්ෂාපතනයකට සමාන වර්ෂාවක් මෙම පැය කිහිපය තුළ පතිත වීම විශේෂත්වයකි.
• හිම පතනය: ඔටාගෝ සහ උතුරු සවුත්ලන්ඩ් ප්‍රදේශවලට දැඩි හිම පතනයක් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ. හිම මට්ටම මීටර 200ක් වැනි පහත් මට්ටමකට පහළ යා හැකි බැවින් නාගරික ප්‍රදේශවලට පවා හිම පතනය විය හැකි බවට අනතුරු අඟවයි.
• මාර්ග වසා දැමීම්: අධික හිම සහ ගංවතුර තත්ත්වය හේතුවෙන් ප්‍රධාන මහාමාර්ග කිහිපයක් (State Highway 8, 85, 87 ඇතුළු) වසා දමා ඇත. ගමන් කිරීමට පෙර මාර්ග තත්ත්වයන් පරීක්ෂා කර බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ජනතාව සඳහා උපදෙස්:

• ගමන් කිරීමෙන් වළකින්න: අනතුරු ඇඟවීම ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රදේශවල ජනතාව අනවශ්‍ය ගමන් බිමන්වලින් වැළකී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටී.
• ගංවතුර සූදානම: තමන් පදිංචි ප්‍රදේශවල ජල මට්ටම ඉහළ යාමේදී කඩිනමින් ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත යාමට සූදානම්ව සිටින්න. වැලි කොට්ට (sandbags) අවශ්‍ය පුද්ගලයින් සඳහා ඩියුනඩින් නගරයේ ස්ථාන කිහිපයක් වෙන් කර ඇත.
• ආරක්ෂිත පියවර: ගංවතුර ජලයට බැසීමෙන් වළකින්න. විදුලිය සහ සන්නිවේදන බිඳවැටීම් සඳහා සූදානම් වන්න.

සහන සේවා: ඩියුනඩින් නගරයේ සිවිල් ආරක්ෂක බංකරය (Civil Defence bunker) දැනටමත් සක්‍රීය කර ඇති අතර, නගර සභාව විසින් ජලාපවහන පද්ධති පිරිසිදු කිරීම සහ ගංවතුර පාලන බාධක (flood protection barriers) සවිකිරීමේ කටයුතු සිදු කරමින් පවතී. සඳුදා සවස් වන විට මාල්බරෝ සහ කැන්ටබරි ප්‍රදේශවලටද දැඩි වැසි ඇති විය හැකි බැවින් එම ප්‍රදේශවල ජනතාව ද අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.

2026 ජූලි 04 (නවසීලන්තය) — උතුරු දූපතේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය -5°C දක්වා පහත වැටීමෙන් ඇරඹි මෙම අයිස් සහිත කාලගුණය, ඉදිරි සතිය පුරා නවසීලන්තය හරහා පැතිර යන දැඩි ශීත කාලගුණික තත්ත්වයක් (winter blast) දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (MetService) අනතුරු අඟවයි. මෙම කාලගුණික පද්ධතිය හේතුවෙන් අධික හිම පතනය, තද වැසි සහ ප්‍රචණ්ඩ සුළං ඇති විය හැකි බව අපේක්ෂා කෙරේ.

අයහපත් කාලගුණයේ බලපෑම:

• හිම පතනය: කඳුකර ප්‍රදේශවල මීටරයකට වැඩි හිම තට්ටුවක් තැන්පත් විය හැකි බවට පුරෝකථනය කර ඇත. විශේෂයෙන්ම කැන්ටබරි (Canterbury) සහ ඔටාගෝ (Otago) ප්‍රදේශවල මීටර 400ට වැඩි උසින් පිහිටි ප්‍රදේශවලට දැඩි හිම පතන අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ.
• තද සුළං සහ වැසි: මාර්ල්බරෝ (Marlborough) සහ කැන්ටබරි ප්‍රදේශවලට තද වැසි අපේක්ෂා කරන අතර, වෙස්ට් කෝස්ට් (West Coast), වෙලින්ටන් සහ මාර්ල්බරෝ සවුන්ඩ්ස් (Marlborough Sounds) ප්‍රදේශවලට ප්‍රචණ්ඩකාරී ගිනිකොනදිග සුළං හමා යා හැකිය.
• කාලසීමාව: මෙම අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වය සඳුදා (ජූලි 6) සිට බ්‍රහස්පතින්දා දක්වා දින කිහිපයක් පුරා පවතිනු ඇත.

පවතින තත්ත්වය: අද (ජූලි 4) අලුයම රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල අසාමාන්‍ය ලෙස හිම මිදීමක් (frost) වාර්තා විය. නැපියර්-ටවුපෝ මාර්ගයේ -5.3°C ක උෂ්ණත්වයක් සහ හැමිල්ටන් ප්‍රදේශයේ -2.8°C ක උෂ්ණත්වයක් වාර්තා විය. මෙම අධික සීතල හේතුවෙන් හෝක්ස් බේ (Hawke’s Bay) ප්‍රදේශයේ මාර්ග කිහිපයක සුළු රථ වාහන අනතුරු ද වාර්තා විය.

ජනතාවට උපදෙස්:

• විශේෂයෙන්ම කඳුකර ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරන රියදුරන් කාලගුණික වාර්තා සහ මාර්ග තත්ත්වයන් පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.
• අධික හිම පතනය සහ සුළඟ හේතුවෙන් මාර්ග අවහිරතා සහ ගොවිපළ සතුන්ට බලපෑම් ඇති විය හැකි බැවින් කල්තියා සූදානම් වන ලෙස බලධාරීන් ඉල්ලා සිටී.

මෙම ශීත කාලගුණික පද්ධතිය එළඹෙන සතිය පුරා රටේ විවිධ ප්‍රදේශවලට විවිධ ආකාරයෙන් බලපෑම් ඇති කරනු ඇත.

2026 ජූලි 04 (පැසිෆික් කලාපය) — බටහිර පැසිෆික් සාගරය හරහා ගමන් කරන ‘Bavi’ සුළි කුණාටුව, මේ වන විට අතිශය භයානක ‘සුපිරි සුළි කුණාටුවක්’ (Super Typhoon) බවට පත්ව ඇතැයි ඇමරිකානු ජාතික කාලගුණ විද්‍යා සේවය (National Weather Service – Guam) නිවේදනය කරයි. පැයට කිලෝමීටර් 250 ඉක්මවන වේගයකින් හමා යන මෙම කුණාටුව, ඉදිරි දින කිහිපය තුළ ගුවාම් (Guam) සහ උතුරු මරියානා දූපත් (CNMI) වෙත බලපෑම් ඇති කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

පවතින තත්ත්වය:

• උත්සන්න වීමේ වේගය: සෙනසුරාදා (ජූලි 4) අලුයම වන විට ‘Bavi’ 5 වන කාණ්ඩයේ (Category 5) සුපිරි සුළි කුණාටුවක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
• වේගය සහ බලපෑම: සුළඟේ වේගය පැයට කිලෝමීටර් 257ක් පමණ වන අතර, මෙය ඉතා බරපතළ හානි සිදුකිරීමට සමත් වේ. සැහැල්ලු ද්‍රව්‍ය සහ සුන්බුන් අහසට ඔසවා තැබීමට තරම් මෙම සුළඟ ප්‍රබල බව කාලගුණ විද්‍යාඥයින් අනතුරු අඟවයි.
• ගමන් මාර්ගය: කුණාටුව ගුවාම් දූපතේ සිට උතුරු මරියානා දූපත් දක්වා ගමන් කිරීමට නියමිත අතර, එහි අක්ෂි කලාපයට (Eye of the storm) දූපත් සමීප වන තරමට බලපෑමේ තීව්‍රතාවය ඉහළ යනු ඇත.

සහන සහ ආරක්ෂක පියවර:

• අධි අනතුරු ඇඟවීම: ගුවාම් සහ උතුරු මරියානා දූපත්වල පදිංචිකරුවන්ට අද දිනම ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත යාමට සහ සූදානම් වීමට බලධාරීන් උපදෙස් දී ඇත. විශේෂයෙන්ම ජනේල ආවරණය කර ගැනීම, ආහාර පාන සහ අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ගබඩා කර ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
• අපේක්ෂිත කාලසීමාව: කුණාටුව සඳුදා (ජූලි 6) උදෑසන වන විට ගොඩබිමට ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, සෙනසුරාදා පස්වරුවේ සිටම මුහුදු කලාපය ඉතා අනතුරුදායක මට්ටමකට පත්වනු ඇත.
• පසුබිම: මෙම දූපත් සමූහය මීට මාස කිහිපයකට පෙර (අප්‍රේල් මාසයේදී) පැමිණි ‘Sinlaku’ සුපිරි සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ දැවැන්ත හානිවලින් තවමත් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතී. එම කුණාටුවෙන් සයිපන් දූපතේ ගව පාලන කර්මාන්තයෙන් 60%ක් පමණ විනාශ විය.

කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම කුණාටුවේ ගමන් මගෙහි වෙනස්කම් සිදුවිය හැකි බැවින්, නිල වෙබ් අඩවි හරහා නිරන්තරයෙන් යාවත්කාලීන වන තොරතුරු පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටින ලෙසයි.

අපේක්ෂිත කාලගුණික වෙනස්කම්:

• උෂ්ණත්වය සහ වැසි: ජූලි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය තුළ රට පුරා සාමාන්‍ය හෝ සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයක් අපේක්ෂා කෙරේ. දකුණු සහ බටහිර දකුණු දූපත් ප්‍රදේශවලට අධික වර්ෂාපතනයක් ලැබීමේ අවදානම පවතින අතර, උතුරු දූපතේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට සාමාන්‍යයට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් අපේක්ෂා කළ හැකිය.
• ක්‍රියාකාරී කාලගුණය: වසන්ත කාලය දක්වා ප්‍රදේශ කිහිපයකට අසාමාන්‍ය ලෙස සුළං සහිත තත්ත්වයන්, උෂ්ණත්ව වෙනස්වීම් සහ හදිසි හිම පතන හෝ තුහින (frosts) ඇති විය හැකි බව වාර්තා වේ.

සමුද්‍ර සහ ජලජ පරිසරයට බලපෑම්:

• සමුද්‍ර තාප තරංග: නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හේතුවෙන් පැවා (pāua) වැනි තාපයට සංවේදී විශේෂවල වර්ධනය මන්දගාමී විය හැකිය. එසේම, හානිකර ඇල්ගී ව්‍යාප්ත වීමේ අවදානමක් ද පවතින බැවින් ජලජ ක්‍රියාකාරකම්වලදී විමසිලිමත් වීම වැදගත්ය.
• ජල ආරක්ෂාව: එල් නිනෝ තත්ත්වය යටතේ කාලගුණය අනාවැකි කීමට අපහසු බැවින්, වෙරළ තීරයට යෑමේදී සහ ජලජ ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදීමේදී කාලගුණ වාර්තා නිරන්තරයෙන් පරීක්ෂා කිරීම අනිවාර්ය වේ. විශේෂයෙන්ම ආරක්ෂිත වෙරළ කලාපවල (flags අතර) පිහිනීම සහ ජීවිතාරක්ෂක කබා (lifejackets) පැළඳීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

ගෙවතු වගාව සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකාරකම්:

• උද්‍යාන වගාව: කාලගුණික අස්ථාවරත්වය පාලනය කිරීමට විවිධ බෝග වර්ග වගා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. පාංශු තෙතමනය රඳවා ගැනීමට වල්ගා (mulch) තට්ටුවක් යෙදීම මගින් අධික වැසි හෝ වියළි කාලගුණික තත්ත්වයන් යටතේ වගාව ආරක්ෂා කරගත හැකිය.
• කඳවුරු බැඳීම (Camping): අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වයකදී කඳවුරු බැඳීම සඳහා උස් බිම් තෝරා ගැනීම සහ සුළඟට ඔරොත්තු දෙන පරිදි කූඩාරම් නිසි ලෙස සකස් කිරීම වැදගත් වේ. ඕනෑම අවස්ථාවක අනතුරුදායක බවක් දැනේ නම්, ආරක්ෂිතව ඉවත් වීමට සූදානම්ව සිටින්න.

එල් නිනෝ තත්ත්වය තවමත් මුල් අවධියේ පවතින බැවින්, ගිම්හාන කාලයේ නිවාඩු සැලසුම් කිරීමට පෙර නවතම කාලගුණ අනාවැකි පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන ලෙස බලධාරීන් ඉල්ලා සිටියි.

2026 ජූලි 03 (ඔක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — පාසල් නිවාඩුව ආරම්භ වන මෙම සති අන්තයේ සිට රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට තද වැසි, දැඩි සුළං සහ හිම පතනය හේතුවෙන් කාලගුණික බලපෑම් එල්ල වනු ඇතැයි කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව අනතුරු අඟවයි.

සති අන්තයේ කාලගුණික බලපෑම්:

• තද සුළං සහ හිම පතනය: සෙනසුරාදා දින උදෑසන 9 සිට රාත්‍රී 9 දක්වා කැන්ටබරි උස්බිම් ප්‍රදේශවලට පැයට කිලෝමීටර් 130 දක්වා වූ දැඩි සුළං තත්ත්වයක් අපේක්ෂා කෙරේ. ඔටාගෝ සහ සවුත්ලන්ඩ් ප්‍රදේශවලටද පැයට කි.මී. 90 දක්වා වූ තද සුළං ඇති විය හැකිය.
• කඳුකර මාර්ග: දකුණු ඇල්ප්ස් කඳුකරයේ මීටර් 400 දක්වා පහළ මට්ටමකට හිම පතනය විය හැකි අතර, කඳුකර මාර්ග ඔස්සේ ගමන් කිරීමේදී රථ වාහනවලට හිම දම්වැල් (chains) අවශ්‍ය විය හැකි බවත්, මාර්ග තාවකාලිකව වසා දැමීමට ඉඩ ඇති බවත් බලධාරීන් පෙන්වා දෙයි.

සතියේ මුල් දිනවල අපේක්ෂිත තත්ත්වය:

• ප්‍රදේශ වශයෙන් අවදානම්: ලබන සතියේ මුල් දිනවලදී මාල්බරෝ (Marlborough) සහ දකුණු වයිරාරාපා (Southern Wairarapa) ප්‍රදේශවලට තද වැසි ඇද හැලෙනු ඇතැයි අනාවැකි පළ වේ. වෙලින්ටන් නගරයේ නැගෙනහිර කඳුකර ප්‍රදේශවලටද අධික වැසි සහ ගිනිකොණ දෙසින් හමන ප්‍රචණ්ඩ සුළං තත්ත්වයන් ඇති විය හැකිය.
• සහනදායී කාලගුණයක්: ලබන සතියේ දෙවන භාගයේදී මෙම පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් දුර්වල වී කාලගුණය යථා තත්ත්වයට පත් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

රථ වාහන පදවන්නන් කාලගුණික තත්ත්වයන්ට අනුව ප්‍රවේශමෙන් රිය ධාවනය කරන ලෙසත්, ගමන් බිමන් සැලසුම් කිරීමේදී අලුත්ම කාලගුණ නිවේදන පිළිබඳ විමසිල්ලෙන් සිටින ලෙසත් කාලගුණ විද්‍යාඥ බ්‍රේඩන් වයිට් මහතා ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියි.

2026 ජූලි 02 (ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — ලෝක දේශගුණික විපර්යාසයන්හි ප්‍රධාන සාධකයක් වන ‘එල් නීනෝ’ (El Niño) සංසිද්ධිය පිළිබඳව නවසීලන්ත වැසියන් තුළ නිරන්තර උනන්දුවක් පැවතුනද, නවසීලන්තය මත එහි බලපෑම ඉන්දුනීසියාව වැනි රටවලට සාපේක්ෂව අඩු සහ අනාවැකි කීමට අපහසු එකක් බව දේශගුණික විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති.

එල් නීනෝ සහ නවසීලන්තය: විද්‍යාඥයන් පවසන පරිදි, නවසීලන්තය පවතින්නේ එල් නීනෝහි අධි-බලපෑමක් ඇති කලාපයෙන් බොහෝ දුරින් බැවින්, මෙරට කාලගුණයට එහි බලපෑම “ස්වල්පයක් සහ අනාවැකි කීමට අපහසු” බවයි. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රබල එල් නීනෝ වසරවලදී පහත දැක්වෙන ප්‍රවණතා නිරීක්ෂණය කර ඇත:

• නැගෙනහිර ප්‍රදේශ: සාමාන්‍යයට වඩා වියළි කාලගුණයක් ඇතිවීම.
• බටහිර ප්‍රදේශ: සාමාන්‍යයට වඩා වැසි සහිත කාලගුණයක් ඇතිවීම.
• උෂ්ණත්වය: සාමාන්‍යයෙන් සිසිල් දකුණු-බටහිර සුළං රටා ඇතිවන නමුත්, ඇතැම් අවස්ථාවලදී සුවිශේෂී උණුසුම් කාලගුණයක්ද වාර්තා විය හැක.

අතීතයේ එල් නීනෝ සිදුවීම් සහ බලපෑම්:

• 1982-83: මෙය පොත්වල සඳහන් “පරමාදර්ශී” එල් නීනෝ තත්ත්වයක් ලෙස සැලකේ. නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල නියඟ තත්ත්වයන් වාර්තා වූ අතර ගොවි ප්‍රජාවට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය.
• 1991-94: පසුපසට පැමිණි එල් නීනෝ සිදුවීම් මාලාවක් සහ ගිනිකඳු පිපිරීමක බලපෑම නිසා 1992 වසරේදී පසුගිය වසර 40ක කාලයේ සිසිල්ම ශීත සෘතුව වාර්තා විය. මෙය බලශක්ති අර්බුදයකටද මුල පිරීය.
• 1997-98: නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල දරුණු නියඟයන් වාර්තා වූ අතර, ඇපල් ගොවීන්ට අස්වැන්නෙන් අඩක් ඉවත් කිරීමට පවා සිදුවිය. උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයට වඩා 3°C දක්වා ඉහළ යාම හේතුවෙන් විදුලි අවශ්‍යතාවයද තියුණු ලෙස ඉහළ ගියේය.
• 2015-16: මෙය ශක්තිමත් එල් නීනෝ එකක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, වින්‍යාස වෙනස්වීම් හේතුවෙන් දරුණු නියඟයක් ඇතිවීමේ අවදානම සමනය විය.

විද්‍යාත්මක මතය: විද්‍යාඥ ලූක් හැරින්ටන් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ සෑම එල් නීනෝ වසරක්ම නියඟයක් ගෙන නොදෙන බවත්, මෑත කාලීන විශාල නියඟයන් කිහිපයක්ම (උදා: 2012-13, 2007-08) එල් නීනෝ නොවන වසරවල සිදුවූ බවත්ය. කෙසේ වෙතත්, එල් නීනෝ වැනි දේශගුණික තත්ත්වයන් හමුවේ ගොවීන් සහ ආර්ථිකයට බලපෑම් ඇති විය හැකි ක්ෂේත්‍රවල නියුතු පුද්ගලයන් අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා සූදානම්ව සිටීම වැදගත් බව විශේෂඥයන්ගේ මතයයි.

2026 ජූලි 01 (නවසීලන්තය) — නවසීලන්තය පුරා පවතින දැඩි ශීත කාලගුණය සහ හිම මිදුණු මාර්ග (black ice) හේතුවෙන් අද දිනයේ දරණු මාර්ග අනතුරු කිහිපයක් වාර්තා වී ඇති අතර ගුවන් ගමන් සේවාද දැඩි ලෙස අඩපණ වී තිබේ.

කාලගුණික තත්ත්වය:

• උෂ්ණත්වය: රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය 0°C සිට -6.3°C දක්වා පහත වැටී ඇත. මධ්‍යම උතුරු දූපතේ ඇතැම් ප්‍රදේශ -5°C දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, ලෝඩර් (Lauder) ප්‍රදේශයෙන් -6.3°Cක වාර්තාගත ශීත උෂ්ණත්වයක් වාර්තා විය. ඕක්ලන්ඩ් වැනි උතුරු ප්‍රදේශවල පවා උෂ්ණත්වය 1.3°C දක්වා පහත වැටීම ඉතා දුර්ලභ සිදුවීමකි.
• වෙනස්වීම්: සති අන්තය දක්වාම මෙම ශීත කාලගුණය පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, ඉන්පසු උතුරු දෙසින් පැමිණෙන උණුසුම් වායු ස්කන්ධයක් හේතුවෙන් උෂ්ණත්වය ඉහළ ගොස් වැසි සහිත තත්ත්වයක් ඇති විය හැක.

ගුවන් ගමන් සහ මාර්ග තත්ත්වය:

• ගුවන් ගමන්: ඩියුනඩින් (Dunedin) ගුවන්තොටුපොළේ පවතින දැඩි මීදුම හේතුවෙන් ගුවන් ගමන් කිහිපයක් අවලංගු කර ඇත.
• මාර්ග අනතුරු සහ වැසුණු මාර්ග:
  • ලේක් ටෙකපෝ සහ ඔමාරාමා අතර 8 වැනි අධිවේගී මාර්ගය (State Highway 8) අයිස් තත්ත්වය නිසා තාවකාලිකව වසා දැමීමට සිදු විය.
  • ඩියුනඩින් දකුණු අධිවේගී මාර්ගයේ වාහන හතරක් ගැටීමෙන් සිදු වූ අනතුරක් හේතුවෙන් රථවාහන ගමනාගමනයට බාධා ඇති විය.
  • ක්වීන්ස්ටවුන්-ලේක්ස් දිස්ත්‍රික්කයේ මාර්ගවල අයිස් තත්ත්වයන් පාලනය කිරීම සඳහා මාර්ග සංවර්ධන කණ්ඩායම් නොකඩවා පියවර ගනිමින් සිටී.

පොලිස් අනතුරු ඇඟවීම්: දකුණු දිස්ත්‍රික් පොලිසිය රියදුරන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ අයිස් සහිත මාර්ගවලදී වේගය අඩු කරන ලෙසත්, වාහන අතර පරතරය තබා ගන්නා ලෙසත් සහ දැඩි අවධානයෙන් රිය පදවන ලෙසත්ය. වාහන ගමනාගමනයේදී අමතර සැලකිල්ලක් දක්වන ලෙස NZTA (Waka Kotahi) ආයතනයද රියදුරන්ට මතක් කර දෙයි.

ජුනි මස වාර්තාගත උණුසුම් මාසයක් ලෙස සටහන් වුවද, ජූලි මස ආරම්භයත් සමඟම රටට දැඩි ශීත සෘතුවක බලපෑම එල්ල වී තිබේ.

2026 ජූලි 01 (ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — ජූනි 21 වන දිනට යෙදුණු ශීත සෘතු සූර්ය නිවෘත්තියෙන් (Winter Solstice) පසු වසරේ කෙටිම දිනය ගෙවී ගියද, දහවල් කාලය ඉක්මනින් දීර්ඝ නොවන බව බොහෝ දෙනෙකුට දැනෙන කරුණකි. මෙයට හේතුව පෘථිවියේ අක්ෂීය නැඹුරුව සහ දේශගුණික රටාවන් බව කාලගුණ විද්‍යාඥයින් පැහැදිලි කරයි.

ඇයි දින දීර්ඝ වීම මන්දගාමී වන්නේ? කාලගුණ විද්‍යාඥ කේටි ලියොන්ස් (Katie Lyons) පවසන පරිදි, දහවල් කාලය දීර්ඝ වීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ “සයිනසෝයිඩල්” (sinusoidal) වක්‍රයකට අනුවය.

• මන්දගාමී ආරම්භය: සූර්ය නිවෘත්තිය වැනි අන්ත ලක්ෂ්‍යවලදී කාල සීමාවේ සිදුවන වෙනස්කම් ඉතාම අවම වේ. එබැවින් ජූනි 21න් පසුව දිනකට ලැබෙන අමතර දහවල් කාලය තත්පර කිහිපයකින් පමණක් ආරම්භ වේ.
• වේගවත් වීම: දින දීර්ඝ වීමේ වේගය වැඩිවන්නේ සැප්තැම්බර් 23 වන දිනට යෙදෙන වසන්ත විෂුවය (Spring Equinox) දෙසට ගමන් කරන විටය. උදාහරණයක් ලෙස, වෙලින්ටන් නුවර ජූනි 21 සිට 30 දක්වා වැඩි වී ඇත්තේ විනාඩි 3ක් පමණක් වුවත්, අගෝස්තු 7 සිට සැප්තැම්බර් 23 දක්වා කාලය තුළ දහවල් කාලය පැය දෙකකින් දීර්ඝ වනු ඇත.

සෘතුමය ප්‍රමාදය (Seasonal Lag): “ශීත සෘතු සූර්ය නිවෘත්තිය ගෙවී ගියද, රාත්‍රියේදී පෘථිවිය පිට කරන තාපය දහවල් කාලයේදී ලැබෙන තාපයට වඩා වැඩි බැවින්, තවමත් සීතල වැඩි වන කාලසීමාව තුළ අප සිටින බව” ලියොන්ස් පවසයි. මෙය කාලගුණ විද්‍යාත්මක ශීත සෘතුව (ජූනි 1 සිට අගෝස්තු 31 දක්වා) සහ තාරකා විද්‍යාත්මක ශීත සෘතුව අතර පවතින වෙනසයි.

මතක තබාගත යුතු කරුණු:

1. උදෑසන අඳුර: සූර්ය නිවෘත්තියෙන් පසු දහවල් කාලය වැඩි වුවත්, එයින් වැඩි කොටසක් එක්වන්නේ දහවල් කාලයේ අවසානයට (සවස් යාමයට) මිස උදෑසනට නොවේ. උදෑසන අඳුර පහව යාමට තවත් කාලයක් ගත වේ.
2. දිවා ආලෝක ඉතිරිකිරීමේ වේලාව: සැප්තැම්බර් 27 වන දින සිට ඔරලෝසු වේලාව පැයකින් ඉදිරියට වෙනස් කිරීමත් සමඟ දහවල් කාලය පිළිබඳ අපේ අවබෝධය තවදුරටත් වෙනස් වනු ඇත.

සාරාංශයක් ලෙස, කෙටිම දිනය ගෙවී ගියද, ශීත සෘතුවේ සීතලම දින ඉදිරියට ඇති බවත්, දහවල් කාලය දීර්ඝ වීමේ ක්‍රියාවලිය ක්‍රමයෙන් වේගවත් වනු ඇති බවත් විද්‍යාඥයින් අවධාරණය කරයි.

ෆේස්බුක් විශේෂ පුවත්

2026 ජූනි 27 (වයිරාරාපා, නවසීලන්තය) — පසුගිය සති අටක කාලය තුළ තෙවැනි වරටත් සිදුවූ දරුණු ගංවතුර තත්ත්වය හේතුවෙන් වයිරාරාපා (Wairarapa) ප්‍රදේශය මේ වන විට දැඩි පීඩාවකට පත්ව තිබේ. ප්‍රදේශයේ මාර්ග සහ පාලම් යළි යළිත් විනාශ වීම සම්බන්ධයෙන් දකුණු වයිරාරාපා දිස්ත්‍රික් නගරාධිපතිනි ඩේම් ෆ්‍රෑන් වයිල්ඩ් (Dame Fran Wilde) මහත්මිය රජය වෙත දැඩි විරෝධයක් පළ කර සිටී.

පෙබරවාරි මාසයේ සිදුවූ ගංවතුරෙන් දරුණු ලෙස හානි වූ ලේක් ෆෙරි (Lake Ferry) අසල පිහිටි ටුරංගනුයි (Tūranganui) ගංගා පාලම යළිත් ගසාගෙන යාම නිසා කේප් පැලිසර් (Cape Palliser), නගාවි (Ngawi) සහ වංගයිමොආනා (Whāngaimoana) ප්‍රදේශීය ප්‍රජාවන් ප්‍රදේශයේ සෙසු කොටස් වලින් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි වී ඇත. මෙය මෙම මාස කිහිපය තුළ එම පාලම ගසාගෙන ගිය දෙවැනි අවස්ථාවයි.

ප්‍රදේශයේ පවතින තත්ත්වය:

• මාර්ග සහ ප්‍රවාහනය: මාර්ටින්බරෝ (Martinborough) ප්‍රදේශය පැය කිහිපයක් සම්පූර්ණයෙන්ම විසන්ධි වී තිබූ අතර, ඇතැම් මාර්ග යළි විවෘත කළද තවමත් බොහෝ මාර්ග අවහිර වී ඇත. වයිහෙන්ගා පාලම (Waihenga Bridge) අසල SH53 මාර්ගය තවමත් වසා දමා තිබේ.
• විදුලිය සහ ගුවන් සේවා: වෙලින්ටන් ගුවන් තොටුපළේ අවලංගු වූ ගුවන් ගමන් යළි ආරම්භ කර ඇතත්, ප්‍රමාදයන් බලාපොරොත්තු වන ලෙස දැනුම් දී ඇත. වයිකාටෝ, කොරොමැන්ඩල්, තරනාකි සහ වෙලින්ටන් කලාපවල නිවාස 2500කට අධික සංඛ්‍යාවක විදුලිය විසන්ධි වී පවතී.
• නගරාධිපතිනියගේ ආයාචනය: “අප සකස් කළ පාලම් සහ මාර්ග යළිත් විනාශ වී තිබෙනවා. නිරන්තරයෙන් අලුත්වැඩියා කිරීමට තරම් අපේ අරමුදල් ප්‍රමාණවත් නැහැ. ගංවතුරට ඔරොත්තු දෙන ශක්තිමත් පාලම් ඉදි කිරීමට රජය වහාම පියවර ගත යුතුයි,” යැයි නගරාධිපතිනිය සඳහන් කළාය.

ප්‍රදේශවාසීන්ට අනවශ්‍ය ගමන් බිමන්වලින් වැළකී සිටින ලෙසත්, හදිසි අවස්ථාවකදී 111 අමතන ලෙසත් බලධාරීන් උපදෙස් ලබා දෙයි.

2026 ජූනි 25 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — අද දිනයේ නවසීලන්තයේ උතුරු සහ දකුණු දූපත් ආවරණය වන පරිදි පවතින ප්‍රබල සුළං, අධික වර්ෂාපතනය සහ හිම පතනය හේතුවෙන් එදිනෙදා ජන ජීවිතයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී තිබේ.

කාලගුණික තත්ත්වය

පවතින කාලගුණික දත්තවලට අනුව, අද දිනය පුරා දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවල වැසි සහ සුළං සහිත තත්ත්වයක් පවතී. විශේෂයෙන්ම ඔටාගෝ (Otago) කලාපයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 5ක් සහ -2ක් අතර පවතින අතර, හිම සහ වැසි සහිත අයහපත් තත්ත්වයක් වාර්තා වේ.

බලපෑම්

• ප්‍රවාහනය: ප්‍රබල සුළං හේතුවෙන් ගුවන් ගමන් සහ තොටුපොළ ගමන්වාර රැසක් අවලංගු කර ඇත. අධික හිම පතනය සහ අයිස් තත්ත්වය නිසා දකුණු දූපතේ ප්‍රධාන මාර්ග කිහිපයක්ම (SH8, Crown Range Rd) වසා දමා තිබේ.
• විදුලිය විසන්ධි වීම: උතුරු ප්‍රදේශයේ (Far North) විදුලි රැහැන් මත ගස් කඩා වැටීම හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයින් දහසකට පමණ විදුලිය විසන්ධි වී ඇත.
• අනතුරු ඇඟවීම්: වෙලින්ටන් සහ වයිරාරපා ප්‍රදේශවලට අධික රළ පහර පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇති අතර, ගිස්බෝන් සහ වයිරෝවා දිස්ත්‍රික්කවලට අධික වැසි පිළිබඳ අවවාද නිකුත් කර තිබේ.

අයහපත් කාලගුණය පැවතීම නිසා ජනතාව ගමන් බිමන් යාමේදී දැඩි සැලකිල්ලෙන් පසුවන ලෙස බලධාරීන් ඉල්ලා සිටී. විශේෂයෙන්ම කඳුකර මාර්ගවල ගමන් කිරීමේදී දාම (chains) පැළඳීම අනිවාර්ය කර තිබේ.

2026 ජූනි 24 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්තය හරහා ගමන් කරන පීඩන අවපාතයක් හේතුවෙන් රටේ ප්‍රදේශ රැසකට තද වැසි සහ ප්‍රබල සුළං තත්ත්වයක් වර්ධනය වී තිබේ. මෙම අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වය හේතුවෙන් වෙලින්ටන් සහ පික්ටන් අතර ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රධාන තොටුපොළ ගමන්වාර රැසක් අවලංගු කිරීමට සිදුව ඇත.

තොටුපොළ ගමන්වාරවලට බලපෑම්

• ඉන්ටරිස්ලන්ඩර් (Interislander): බ්‍රහස්පතින්දා සහ සිකුරාදා දිනවල නියමිත ගමන්වාර කිහිපයක්ම අවලංගු කර ඇත.
• බ්ලූබ්‍රිජ් (Bluebridge): හෙට දිනයේ නියමිත ගමන්වාරවලින් අඩකට වැඩි ප්‍රමාණයක් අවලංගු කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. සංචාරකයන්ට සිය ගමන්වාර වෙනස් කර ගැනීමට හෝ මුදල් ආපසු ලබා ගැනීමට අවස්ථාව සලසා ඇති බව සමාගම් පවසයි.

කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම්

• තද වැසි: කොරොමැන්ඩල් අර්ධද්වීපය, බේ ඔෆ් ප්ලෙන්ටි සහ ටස්මන් දිස්ත්‍රික්කයේ ඇතැම් කොටස් සඳහා තද වැසි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත. සමහර ස්ථානවල පැයකට මි.මී. 40ක පමණ වර්ෂාපතනයක් සහ ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇති විය හැකි බව කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (MetService) අනතුරු අඟවයි.
• සමුද්‍රීය තත්ත්වය: සිකුරාදා දිනයේ කුක් සමුද්‍ර සන්ධිය ආශ්‍රිතව රළ මීටර් 6-7ක් දක්වා උසකින් නැගිය හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.
• ශීත කාලගුණය: දකුණු දූපතේ කඳුකර මාර්ග ඔස්සේ (Lewis Pass, Arthur’s Pass ආදිය) හිම පතනය විය හැකි බවට මාර්ග අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ.

ජනතාව සඳහා උපදෙස්

වෙලින්ටන් සිවිල් ආරක්ෂක හදිසි කළමනාකරණ අංශය පවසන්නේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල රළ පහර ප්‍රබල වුවත්, දැනට විශාල දේපල හානි හෝ ඉවත් කිරීම් බලාපොරොත්තු නොවන බවයි. කෙසේ වෙතත්, කාලගුණය වෙනස් විය හැකි බැවින් ගමන් කිරීමට පෙර තම තොටුපොළ සේවා සමාගම්වලින් තත්ත්වය විමසා බලන ලෙස බලධාරීන් ඉල්ලා සිටී.

2026 ජූනි 23 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — ටැස්මන් මුහුද දෙසින් පැමිණෙන පීඩන අවපාතයක් (low-pressure system) හේතුවෙන් හෙට (24) දිනයේ සිට උතුරු දූපතේ ප්‍රදේශ කිහිපයකට අයහපත් කාලගුණයක් බලපෑ හැකි බව කාලගුණ විද්‍යා සේවය (MetService) අනතුරු අඟවයි.

කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම් සහ බලපෑම්

නිවර්තන කලාපයෙන් හමා එන උණුසුම් සහ තෙතමනය සහිත වායු ස්කන්ධයක් හේතුවෙන් මෙම අයහපත් කාලගුණය නිර්මාණය වී ඇත.

• තද වැසි: උතුරුලන්තයේ (Northland) නැගෙනහිර කොටස සහ ඕක්ලන්ඩ් (Auckland) සඳහා තද වැසි පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර තිබේ. කොරමැන්ඩල් අර්ධද්වීපය (Coromandel Peninsula) සහ බේ ඔෆ් ප්ලෙන්ටි (Bay of Plenty) බටහිර ප්‍රදේශ සඳහා තද වැසි පිළිබඳ ‘තැඹිලි’ පැහැති (Orange) අනතුරු ඇඟවීම් පවතී.
• ගිගුරුම් සහිත වැසි: උතුරුලන්තයේ උතුරු වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇතිවීමේ මධ්‍යස්ථ අවදානමක් පවතී.
• තද සුළං: උතුරු දෙසින් හමා එන සාමාන්‍යයට වඩා ප්‍රබල සුළං තත්ත්වයන් සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල දරුණු සුළං (severe gale) තත්ත්වයන් ඇතිවිය හැකිය.

දකුණු දූපතේ තත්ත්වය

දකුණු දූපතට නිරිත දෙසින් ගමන් කරන තවත් පීඩන පද්ධතියක් හේතුවෙන් කඳුකර ප්‍රදේශවල හිම පතනය (මීටර 1800ට ඉහළින්) සහ කූක් සමුද්‍ර සන්ධිය (Cook Strait) ආශ්‍රිතව ඉතා තද සුළං තත්ත්වයන් අපේක්ෂා කෙරේ. වෙලින්ටන් සහ මාල්බරෝ සවුන්ඩ්ස් (Marlborough Sounds) ප්‍රදේශවලට තද සුළං පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.

මහජනතාව සඳහා උපදෙස්

• නිවෙස්වලින් පිටවීමට පෙර ඔබේ ප්‍රදේශයේ తాజా කාලගුණ යාවත්කාලීන කිරීම් පරීක්ෂා කරන්න.
• ගිගුරුම් සහිත වැසි සහ තද සුළං පවතින විට අනාරක්ෂිත ගමන් බිමන් සීමා කරන්න.
• හදිසි කාලගුණික වෙනස්වීම් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටින්න.

අයහපත් කාලගුණ තත්ත්වය හේතුවෙන් උෂ්ණත්වයේ වෙනස්කම් ද අපේක්ෂා කෙරේ. කාලගුණයේ වෙනස්කම් පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් යාවත්කාලීන වන ලෙස කාලගුණ විද්‍යා සේවය ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටී.

2026 ජූනි 21 (ක්‍රිස්ට්චර්ච්) — ශීත සෘතුවේ මැද භාගයේදී නවසීලන්තයේ දකුණු දූපත අසාමාන්‍ය උණුසුම් කාලගුණික තත්ත්වයකට මුහුණ දී තිබේ. අද දින පස්වරු 2.00 වන විට ක්‍රිස්ට්චර්ච් නගරයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 25.1ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, මෙය නගර ඉතිහාසයේ ජූනි මාසයක වාර්තා වූ ඉහළම උෂ්ණත්වයයි.

වාර්තාගත උෂ්ණත්වය සහ තත්ත්වය

මීට පෙර 1988 වසරේදී ජූනි මාසයක වාර්තා වූ අංශක 22.5ක උෂ්ණත්වය අභිබවා යමින් මෙවර මෙම වාර්තාව පිහිටුවා ඇත. මීට අමතරව:

• ඇෂ්බර්ටන්: සෙල්සියස් අංශක 23.8ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, එය 2024 වාර්තාව අභිබවා ගියේය.
• කූප്ടවුන් (Banks Peninsula): අංශක 25.1ක උෂ්ණත්වයක් වාර්තා විය.

කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම්

උණුසුම් කාලගුණයත් සමඟම ප්‍රබල වයඹ දිග සුළං සහ අධික වර්ෂාව පිළිබඳව ‘MetService’ ආයතනය රතු සහ තැඹිලි වර්ණයෙන් අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇත.

• සුළං: කැන්ටබරි ප්‍රදේශයේ පැයට කිලෝමීටර් 120 ඉක්මවූ ප්‍රබල සුළං තත්ත්වයක් පවතී. වැලින්ටන් සහ වයිරාරපා ප්‍රදේශවලටද පැයට කිලෝමීටර් 120ක පමණ සුළං අපේක්ෂා කෙරේ.
• වර්ෂාව: වෙස්ට්ලන්ඩ්, බුලර්, ග්‍රේ දිස්ත්‍රික්ක සහ ටරුආරා කඳුකරය සඳහා අධික වර්ෂාපතන අනතුරු ඇඟවීම් පවතී.

මාර්ග සහ ගමනාගමනය

අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් හස්ට් (Haast) සහ මකාරෝරා (Makarora) අතර මාර්ගය සහ ග්‍රේ දිස්ත්‍රික්කයේ මාර්ග කිහිපයක් තාවකාලිකව වැසීමට සිදුවිය. පසුව එම මාර්ග විවෘත කළද, පවතින ජල තත්ත්වයන් සහ නායයෑම් අවදානම් හේතුවෙන් රියදුරන් දැඩි විමසිල්ලෙන් පසු විය යුතු බව NZTA පවසයි.

මෙම අහිතකර කාලගුණික තත්ත්වය අද රාත්‍රී සහ හෙට අලුයම වන විට පහව යනු ඇතැයි කාලගුණ විද්‍යා අංශ අපේක්ෂා කරයි. මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ රජයේ කාලගුණ අනතුරු ඇඟවීම් පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් අවධානයෙන් සිටින ලෙසයි.